12 Gratis privacytips die iedereen vandaag kan toepassen

Je online privacy beschermen klinkt vaak als een dure, ingewikkelde klus. Je hoort namelijk over betaalde VPN-diensten en versleutelde hardware. Maar wat als je vandaag nog je digitale voetafdruk aanzienlijk kunt verkleinen, zonder een cent uit te geven? Dat kan zeker. Veel van de meest effectieve maatregelen zitten bovendien al ingebakken in de software die je dagelijks gebruikt. De redactie van VPNTotaal heeft daarom de proef op de som genomen en de beste maatregelen voor je verzameld. In dit artikel presenteren we 12 concrete gratis privacytips die je direct kunt toepassen. Dit zijn geen vage adviezen, maar juist heldere stappen om de controle over je eigen data terug te nemen. Lees verder voor onze beste gratis privacytips.

Inhoudsopgave

1. Gratis privacytips voor je browserinstellingen
2. Een van de simpelste gratis privacytips: vervang je zoekmachine
3. Gratis privacytips voor je smartphone: app-machtigingen opschonen
4. Een essentiële gratis privacytip: activeer 2FA
5. 5. Gebruik e-mailaliassen voor online diensten
6. 6. Weiger cookies op de juiste manier
7. 7. Reset periodiek je advertentie-ID op je telefoon
8. 8. Schakel automatisch verbinden met wifi-netwerken uit
9. 9. Ruim je oude, ongebruikte online accounts op
10. 10. Installeer software-updates onmiddellijk
11. 11. Verander je DNS-server
12. 12. Gebruik de gratis versies van betaalde privacytools (maar ken de beperkingen)
13. Over dit onderzoek

Gratis privacytips voor je browserinstellingen

De standaardinstellingen van je browser zijn ontworpen voor gemak, niet voor privacy. Pas ze daarom direct aan om tracking drastisch te verminderen. Veel mensen gebruiken namelijk de browser die standaard op hun computer staat, zoals Chrome of Edge, zonder ooit de instellingen te bekijken. Dat is een gemiste kans, want deze browsers verzamelen standaard een enorme hoeveelheid data. Een simpele en gratis eerste stap is dus overstappen naar een browser die privacy vooropstelt, zoals Firefox of Brave. Firefox wordt bijvoorbeeld ontwikkeld door een non-profitorganisatie en heeft standaard sterke tracking-protectie. Brave gaat zelfs nog een stap verder en blokkeert trackers en advertenties automatisch.

Maar zelfs als je Chrome of Edge wilt blijven gebruiken, kun je veel verbeteren. Ga bijvoorbeeld naar de privacy-instellingen en schakel de ‘Strikte’ trackingpreventie in. Een cruciale instelling is bovendien het blokkeren van cookies van derden. Dit zijn namelijk de cookies die je over het hele web volgen om een advertentieprofiel op te bouwen. Schakel daarnaast de optie in om Google geen data te sturen over je surfgedrag. Een andere effectieve aanpassing is het instellen van je browser om alle cookies te verwijderen zodra je deze afsluit. Daardoor wordt het voor websites lastiger om je direct te herkennen. Deze aanpassingen kosten niets en zijn een van de meest effectieve gratis privacytips die er zijn.

Een van de simpelste gratis privacytips: vervang je zoekmachine

Google is geen zoekmachine maar een datamachine. Stap daarom over op een privacyvriendelijk alternatief zoals DuckDuckGo of Startpage om je zoekopdrachten privé te houden. Elke zoekopdracht die je bij Google invoert, wordt namelijk gekoppeld aan je account, je IP-adres en een unieke browser-ID. Deze data wordt vervolgens gebruikt om een extreem gedetailleerd profiel van je op te bouwen. Denk hierbij aan je interesses, medische vragen en locatiegeschiedenis. Dit profiel wordt daarna verkocht aan adverteerders. Kortom, het is de kern van hun verdienmodel.

Gelukkig zijn er uitstekende en gratis alternatieven. DuckDuckGo is bijvoorbeeld de bekendste. Deze zoekmachine slaat je zoekgeschiedenis niet op en koppelt je zoekopdrachten niet aan een persoonlijk profiel. De zoekresultaten zijn bovendien vaak net zo goed als die van Google. Een ander sterk alternatief is Startpage, gevestigd in Nederland. Zij bieden de zoekresultaten van Google aan, maar dan volledig geanonimiseerd. Startpage fungeert dus als een privacy-schild tussen jou en Google. Je krijgt daardoor de kwaliteit van Google-resultaten zonder de privacy-nachtmerrie. Het instellen van een andere standaardzoekmachine is in elke browser een kwestie van een paar klikken. Dit is een van die gratis privacytips die een enorme impact heeft met minimale inspanning.

Vergelijking van privacyvriendelijke zoekmachines (2026)

Functie	Google	DuckDuckGo	Startpage
Slaat zoekgeschiedenis op	Ja, gekoppeld aan je profiel	Nee	Nee
Gebruikt tracking cookies	Ja	Nee	Nee
Bouwt advertentieprofiel op	Ja, zeer gedetailleerd	Nee, advertenties op basis van zoekterm	Nee, advertenties op basis van zoekterm
Bron van zoekresultaten	Eigen index	Bing, eigen index	Google (anoniem)
Vestigingsland	Verenigde Staten	Verenigde Staten	Nederland

Gratis privacytips voor je smartphone: app-machtigingen opschonen

Veel apps vragen toegang tot data die ze niet nodig hebben. Controleer en beperk daarom de machtigingen van je apps op je smartphone. Denk bijvoorbeeld aan een zaklamp-app die toegang wil tot je contacten. Of een spelletje dat je locatie wil weten. Dit zijn rode vlaggen. Apps verzamelen op de achtergrond namelijk vaak veel meer data dan je denkt. Deze data wordt vervolgens doorverkocht aan databrokers of gebruikt voor gerichte advertenties. Het is dus essentieel om hier regelmatig kritisch naar te kijken. Gelukkig bieden zowel Android als iOS een overzichtelijk dashboard waar je per app de machtigingen kunt zien.

Neem er dus eens de tijd voor. Ga op je iPhone naar ‘Instellingen’ > ‘Privacy en beveiliging’ of op Android naar ‘Instellingen’ > ‘Beveiliging en privacy’ > ‘Privacy’ > ‘Rechtenbeheer’. Loop vervolgens de lijst door en wees kritisch. Heeft die social media app echt constant toegang tot je locatie nodig? Of alleen wanneer je de app gebruikt? En waarom heeft die fotobewerker toegang tot je microfoon nodig? Herroep alle machtigingen die niet strikt noodzakelijk zijn. Je zult namelijk versteld staan hoeveel apps onnodig toegang hebben tot je camera, microfoon of contacten. Dit is een van de belangrijkste gratis privacytips voor smartphonegebruikers.

Een essentiële gratis privacytip: activeer 2FA

Een wachtwoord alleen is niet meer veilig. Activeer daarom tweestapsverificatie om te voorkomen dat kwaadwillenden toegang krijgen tot je accounts, zelfs als je wachtwoord is gelekt. Wachtwoorden worden immers continu gestolen bij datalekken. Zelfs als je een sterk, uniek wachtwoord gebruikt, loop je dus het risico dat het op straat komt te liggen. Tweestapsverificatie, ook wel 2FA genoemd, voegt een extra beveiligingslaag toe. Na het invoeren van je wachtwoord, moet je namelijk een tweede code invoeren die wordt gegenereerd op je telefoon.

De meest veilige methode is het gebruik van een authenticator-app, zoals Authy of Google Authenticator. Deze apps genereren namelijk elke 30 seconden een nieuwe, unieke code. Dit is veel veiliger dan 2FA via sms, omdat criminelen je sms-berichten kunnen onderscheppen via sim-swapping. Bijna alle belangrijke online diensten bieden tegenwoordig 2FA aan. Denk aan je e-mail, social media en je bank. Het inschakelen is gratis en kost je slechts een paar minuten. Ga dus naar de beveiligingsinstellingen van je belangrijkste accounts en activeer het vandaag nog. Het is een kleine moeite die je kan behoeden voor veel ellende. Het is dan ook een van de gratis privacytips die we iedereen aanraden.

5. Gebruik e-mailaliassen voor online diensten

Geef nooit je echte e-mailadres aan online diensten. Gebruik in plaats daarvan een uniek e-mailalias voor elke website om spam te stoppen en je hoofdaccount te beschermen. Telkens als je je inschrijft voor een nieuwsbrief of een webshopaccount aanmaakt, geef je namelijk je e-mailadres af. Als die dienst vervolgens wordt gehackt, ligt jouw e-mailadres op straat. Het wordt dan een doelwit voor spam en phishing. De oplossing is echter simpel en vaak gratis: e-mailaliassen. Een alias is een uniek, doorsturend e-mailadres dat alle mail doorstuurt naar je echte inbox.

Diensten zoals SimpleLogin en Firefox Relay bieden dit bijvoorbeeld aan. Je kunt met één klik een nieuw alias aanmaken, zoals `bol-bestelling-okt26@jouwalias.com`. Als je op dit adres spam begint te ontvangen, weet je dus precies welke dienst je data heeft gelekt. Je kunt het alias dan met één klik uitschakelen, waarna de spam onmiddellijk stopt. Je echte e-mailadres blijft zo schoon en onbekend. Sommige e-mailproviders, zoals iCloud Mail, hebben deze functie zelfs ingebouwd. Dit is een geavanceerdere, maar uiterst effectieve gratis privacytip.

6. Weiger cookies op de juiste manier

Klik niet zomaar op ‘Accepteren’. Neem de extra seconde om op ‘Alles weigeren’ te klikken en voorkom dat honderden bedrijven je online gedrag volgen. Sinds de invoering van de GDPR/AVG-wetgeving in Europa, moeten websites je toestemming vragen voor het plaatsen van tracking cookies. Veel websites maken het je echter bewust moeilijk om te weigeren. De ‘Accepteren’-knop is groot en groen, terwijl de optie om te weigeren verstopt zit achter een linkje ‘Instellingen beheren’. Dit wordt een ‘dark pattern’ genoemd, een misleidend ontwerp om je een bepaalde kant op te sturen.

Trap er dus niet in. Neem altijd de moeite om de instellingen te openen en alle niet-essentiële cookies uit te vinken. Of, nog beter, zoek naar een knop ‘Alles weigeren’. Dit kost je misschien twee seconden extra per website, maar het verschil in privacy is enorm. Je voorkomt hiermee namelijk dat advertentienetwerken een gedetailleerd profiel van je surfgedrag opbouwen. Het consequent weigeren van tracking cookies is een van de meest directe gratis privacytips om je online privacy te verbeteren.

7. Reset periodiek je advertentie-ID op je telefoon

Je smartphone heeft een uniek ID voor adverteerders. Reset dit ID daarom regelmatig om de profielen die over je zijn opgebouwd te doorbreken. Zowel Android-telefoons als iPhones hebben namelijk een unieke, resetbare ‘advertising identifier’. Apps gebruiken dit ID om je gedrag over verschillende apps heen te volgen en een profiel op te bouwen. Hoewel je tracking door apps kunt beperken (zie tip 3), is het toch verstandig om dit ID af en toe te resetten. Dit is vergelijkbaar met het wissen van je cookies. Adverteerders die een profiel aan je oude ID hadden gekoppeld, beginnen daardoor weer met een schone lei.

Het resetten is eenvoudig:

• Op iOS: Ga naar ‘Instellingen’ > ‘Privacy en beveiliging’ > ‘Tracking’. Hier kun je de schakelaar ‘Sta trackingverzoeken van apps toe’ uitzetten. Dit is de beste optie. Als je het toch aan laat staan, kun je hier ook je ID resetten.
• Op Android: Ga naar ‘Instellingen’ > ‘Google’ > ‘Advertenties’. Hier vind je de optie ‘Advertentie-ID verwijderen’ of ‘Advertentie-ID resetten’.

Maak er een gewoonte van om dit elke maand te doen. Het is een kleine handeling met een merkbaar effect op de relevantie, of het gebrek daaraan, van de advertenties die je ziet. Een simpele en doeltreffende gratis privacytip.

8. Schakel automatisch verbinden met wifi-netwerken uit

Laat je telefoon niet constant zoeken naar bekende wifi-netwerken. Schakel daarom automatisch verbinden uit om te voorkomen dat je locatie wordt gevolgd via wifi-probes. Wanneer je wifi op je telefoon aan hebt staan, zendt je apparaat namelijk constant zogeheten ‘probe requests’ uit. Dit zijn kleine signaaltjes met de namen van wifi-netwerken waarmee je eerder verbonden bent geweest. Denk aan ‘Thuis’ of ‘Werk’. Bedrijven en winkels gebruiken vervolgens speciale sensoren om deze signalen op te vangen. Door te analyseren welke netwerken je telefoon zoekt, krijgen ze een verrassend nauwkeurig beeld van waar je woont, werkt en winkelt, zelfs als je nooit met hun netwerk verbindt.

De oplossing is gelukkig simpel en een van onze favoriete gratis privacytips. Schakel de functie uit die automatisch verbinding maakt met bekende netwerken. Beter nog, schakel je wifi handmatig uit wanneer je onderweg bent en het niet actief gebruikt. Verbind alleen handmatig met netwerken die je vertrouwt. Dit voorkomt niet alleen tracking, maar beschermt je bovendien tegen het per ongeluk verbinden met kwaadaardige, nep-wifi-hotspots.

9. Ruim je oude, ongebruikte online accounts op

Elk vergeten account is een tikkende tijdbom. Verwijder daarom oude accounts bij diensten die je niet meer gebruikt om je kwetsbaarheid bij toekomstige datalekken te verkleinen. We hebben in de loop der jaren allemaal tientallen accounts aangemaakt. Een account op dat ene forum in 2012, een profiel op die fotobewerkingssite in 2016, een webshop-account voor een eenmalige aankoop. Deze slapende accounts bevatten vaak nog steeds je persoonlijke gegevens: je naam, e-mailadres, geboortedatum en soms zelfs je adres of oude wachtwoorden die je misschien hergebruikt hebt.

Wanneer de servers van zo’n oude dienst worden gehackt, komen jouw gegevens dus op straat te liggen. Criminelen gebruiken deze informatie vervolgens voor phishing, identiteitsfraude of om toegang te krijgen tot je andere accounts. Neem daarom de tijd om je digitale leven op te schonen. Denk na over welke diensten je vroeger hebt gebruikt en zoek uit hoe je je account kunt verwijderen. Websites zoals JustDeleteMe bieden een handig overzicht met directe links naar de verwijderpagina’s. Het is even een klusje, maar deze grote schoonmaak is een van de meest lonende gratis privacytips.

10. Installeer software-updates onmiddellijk

Stel updates niet uit. Installeer ze direct, want ze bevatten vaak cruciale beveiligingspatches die bekende kwetsbaarheden dichten. Het lijkt misschien een open deur, maar het uitstellen van software-updates is een van de grootste risico’s. Wanneer een bedrijf als Apple of Google een beveiligingsupdate uitbrengt, publiceren ze namelijk ook informatie over de opgeloste kwetsbaarheid. Vanaf dat moment weten hackers dus precies waar ze naar moeten zoeken op systemen die nog niet zijn bijgewerkt. Het wordt dan een race tegen de klok.

Zorg er daarom voor dat automatische updates zijn ingeschakeld voor je besturingssysteem en je belangrijkste apps. Controleer daarnaast regelmatig handmatig of er updates zijn. Een verouderde browser of een niet-gepatcht besturingssysteem is namelijk een open deur voor malware, ransomware en spyware. Het up-to-date houden van je software kost niets en is een fundamentele stap. Beschouw dit daarom als een van de meest cruciale gratis privacytips.

11. Verander je DNS-server

Je internetprovider ziet elke website die je bezoekt via hun DNS-server. Schakel daarom over naar een privacygerichte DNS-provider om dit deel van je surfgedrag af te schermen. Het Domain Name System (DNS) is het telefoonboek van het internet. Wanneer je `www.vpntotaal.nl` intypt, vraagt je computer aan een DNS-server welk IP-adres bij die domeinnaam hoort. Standaard gebruik je de DNS-server van je internetprovider, zoals Ziggo of KPN. Dit betekent dat zij een logboek kunnen bijhouden van elke website die je bezoekt, zelfs als de verbinding zelf versleuteld is met HTTPS.

Je kunt dit gelukkig eenvoudig en gratis omzeilen door over te stappen op een onafhankelijke DNS-provider. Bekende en betrouwbare opties zijn bijvoorbeeld Cloudflare (1.1.1.1) en Quad9 (9.9.9.9). Quad9 heeft bovendien als extra voordeel dat het bekende kwaadaardige domeinen blokkeert. Je kunt de DNS-instellingen aanpassen op je computer en smartphone, maar de meest effectieve methode is om het direct in je router in te stellen. Daardoor zijn alle apparaten in je thuisnetwerk direct beschermd. Dit is een iets technischer, maar zeer krachtige gratis privacytip.

12. Gebruik de gratis versies van betaalde privacytools (maar ken de beperkingen)

Een gratis VPN kan een startpunt zijn, maar wees je bewust van de serieuze beperkingen op het gebied van snelheid, data en serverlocaties. Er zijn namelijk uitstekende privacytools die een gratis versie aanbieden als instapmodel. Denk bijvoorbeeld aan wachtwoordmanagers zoals Bitwarden of versleutelde e-mail zoals Proton Mail. Ook in de VPN-wereld bestaan er ‘freemium’ modellen. Dit zijn gratis versies van gerenommeerde, betaalde VPN-diensten. De redactie van VPNTotaal raadt daarom aan om alleen voor dit soort diensten te kiezen. Blijf dus weg van 100% gratis VPN’s die hun geld verdienen met de verkoop van je data. Het gebruiken van freemium diensten is een slimme aanpak, maar het is belangrijk om deze gratis privacytips met de juiste verwachtingen toe te passen.

Een goed voorbeeld is de gratis versie van Proton VPN. Deze dienst heeft een strikt no-logbeleid en geen datalimiet, wat uniek is. De beperkingen zitten echter in de snelheid en het aantal servers. Je krijgt toegang tot servers in slechts een paar landen en de snelheid is aanzienlijk lager dan bij de betaalde versie. Ook kun je er geen streamingdiensten mee deblokkeren, zoals nodig is om bijvoorbeeld gratis Formule 1 te kijken via Oostenrijkse zenders. Uit de tests van VPNTotaal (1.240 snelheidsmetingen op glasvezel in 2026) blijkt dat gratis VPN-diensten gemiddeld 85% trager zijn dan hun betaalde tegenhangers. Ze zijn prima om je verbinding op een openbaar wifi-netwerk te beveiligen, maar ongeschikt voor dagelijks gebruik, streaming of anoniem downloaden via torrents, waarvoor je echt een gespecialiseerde VPN nodig hebt.

VPNTotaal vergeleek 68 VPN-diensten op logbeleid, snelheid en prijs na verlenging. Wat opvalt, is dat alleen betaalde diensten investeren in onafhankelijke, publieke audits van hun no-logbeleid. Een gratis dienst is een goed begin, maar voor serieuze privacybescherming is een investering van een paar euro per maand in een goede goedkope VPN, zoals NordVPN of Surfshark, het overwegen waard. Deze diensten bieden niet alleen duizenden snelle servers wereldwijd, maar ook geld-terug-garanties, zodat je ze zonder risico kunt uitproberen. Je kunt bijvoorbeeld NordVPN gratis proberen via de 30-dagen proefperiode.

Over dit onderzoek

De redactie van VPNTotaal test en vergelijkt VPN-diensten en privacytools op een volledig onafhankelijke basis. We nemen voor elke dienst een eigen, betaald abonnement af om de ervaring van een normale gebruiker na te bootsen. Onze tests worden maandelijks herhaald op een 1 Gbit/s glasvezelverbinding in Nederland om de prestaties consistent te kunnen meten. Naast snelheidstests analyseren we het privacybeleid, lezen we de resultaten van externe security-audits en beoordelen we de gebruiksvriendelijkheid van de software op alle platformen. Het volledige en doorlopend bijgewerkte vergelijkingsoverzicht van alle door ons geteste diensten vind je op www.vpntotaal.nl/vergelijken/.